Alvleesklier en eczeem, de directe verbinding tussen een slecht functionerende alvleesklier (pancreas) en huidontstekingen, is een van de meest vergeten oorzaken van een chronisch droge, schilferige huid.
Wanneer wij geconfronteerd worden met ernstige jeuk of rode eczeemplekken, zoeken we doorgaans de oplossing en de oorzaak voornamelijk in externe factoren zoals hormoonzalven, crèmes of agressieve zepen.
Hoewel deze middelen onze huid slechts oppervlakkig verzachten en verlichten, bevindt de werkelijke, dieperliggende oorzaak van deze hardnekkige huidproblemen verrassend vaak diep in onze buik.
Bij een verstoorde vetvertering en een tekort aan essentiële spijsverteringsenzymen.
We wisselen van wasmiddel, smeren hormoonzalven of vermijden bepaalde doucheproducten.
Hoewel deze aanpassingen tijdelijk een verzachtend effect op de huid kunnen hebben, bevindt de oorsprong van chronische huidproblemen zoals eczeem verrassend vaak diep in de buik, met name bij de alvleesklier (pancreas).
De pancreas is namelijk de motor achter onze vetvertering. Als deze motor hapert, is een droge, schrale, schilferige en jeukende huid vaak het eerste alarmsignaal.
Wat is exzeem?
Eczeem is een verzamelnaam voor een groep verschillende huidaandoeningen waarbij de huid ontstoken raakt. Het is dus geen op zichzelf staande ziekte, maar een reactie van je lichaam die zich aan de oppervlakte uit.
Wat gebeurt er bij eczeem?
Wanneer we last hebben van eczeem, treden er in onze huid twee grote problemen tegelijkertijd op:
Wat is het resultaat van deze combinatie? De kenmerkende symptomen omvatten rode vlekken, schilferigheid, bultjes, blaren en vooral de intense, bijna ondraaglijke jeuk.
De vicieuze cirkel
Het hardnekkigste aspect van eczeem is de vicieuze cirkel waarin je belandt: de jeuk dwingt je om te krabben. Door te krabben beschadig je de beschermlaag van je huid, waardoor er meer ontstekingen ontstaan en de jeuk alleen maar toeneemt.
Dit zegt de wetenschapper: de prikkel voor die overreagerende huid ligt vaak aan de binnenkant, bijvoorbeeld door een verstoorde darmflora of een alvleesklier die de vetten niet goed afbreekt.
Daardoor mist onze huid van binnenuit de bouwstoffen om die beschermlaag te herstellen.
De pancreas als vetoplosser
Om te begrijpen waarom je alvleesklier zo nauw verbonden is met je huid, moeten we kijken naar de werking van spijsverteringsenzymen.
De pancreas maakt dagelijks vloeibare sappen aan die onmisbaar zijn voor het afbreken van onze voeding. Het belangrijkste enzym voor de huid is lipase.
- De taak van lipase: lipase is fysiologisch verantwoordelijk voor het splitsen en vloeibaar maken van vetten uit onze voeding, zodat de darmwand deze vetten kan opnemen.
- Het transportsysteem: zodra de vetten fysiologisch correct zijn afgebroken, worden ze via de bloedbaan naar de cellen getransporteerd. Hier vormen ze de fysiologische bouwstenen van de celwanden, waaronder die van onze opperhuid.
Dit zegt de wetenschapper: wanneer onze pancreas onder druk staat en te weinig enzymen aanmaakt (een milde vorm van pancreasinsufficiëntie), passeren vetten de darm zonder te worden opgenomen.
Waarom een verstoorde vetvertering leidt tot eczeem
Als gezonde vetten niet worden opgenomen, ontstaat er een kettingreactie die zich direct aan de oppervlakte uit:
Natuurlijke vetlaag van onze huid wordt aangetast
Onze huid heeft een natuurlijke vetlaag (de lipidenbarrière) die fungeert als een beschermende muur.
Zonder voldoende goed verteerde vetten mist onze huid de ‘cement’ tussen de huidcellen. De beschermlaag scheurt, vocht verdampt in recordtempo en onze huid verandert in een droge, schilferige eczeemhuid die erg vatbaar is voor ontstekingen.
Een tekort aan huidvitamines
Samen met de onverteerde vetten spoelen ook de vetoplosbare vitamines ongebruikt weg.
Vooral de tekorten aan vitamine A, essentieel voor de fysiologische celvernieuwing van de huid, en vitamine E, een krachtige en natuurlijke ontstekingsremmer en beschermer van de huidbarrière, wegen zwaar.
Dit tekort stimuleert en verergert de typische rode, schilferige eczeemplekken.
Wat zelf doen om je huid en pancreas te ondersteunen?
Om worteleczeem te bestrijden, is het noodzakelijk om de alvleesklier te ondersteunen bij het hervatten van haar enzymproductie.
- Bittere voeding: bitterstoffen stimuleren direct de reflexmatige afgifte van pancreassappen en gal. Zet regelmatig witlof, artisjok, rucola, grapefruit of paardenbloemthee op het menu.
- Kies lichte vetten: zolang onze pancreas het moeilijk heeft, kun je zware, verzadigde vetten beter beperken. Kies in plaats daarvan voor middellange-ketenvetzuren (zoals MCT-olie of kokosolie), omdat deze minder enzymen nodig hebben om door het lichaam te worden opgenomen.
- Kauw bewust: de vertering begint in de mond. Door rustig en grondig te kauwen, verminder je de druk op onze alvleesklier aanzienlijk, omdat het voedsel al voorbewerkt in onze maag arriveert.
Veelgestelde Vragen
Hoe herken ik of mijn eczeem te maken heeft met de pancreas?
Heb je naast eczeem ook last van een opgeblazen gevoel, namiddagvermoeidheid of vetontlasting? Dit fysiologische signaal wijst er direct op dat je pancreas extra hulp kan gebruiken.
Helpt het smeren van een vette crème bij pancreas-gerelateerd eczeem?
Een zachte crème die onze huidlaag beschermt, kan de verdamping van vocht aan de buitenzijde tijdelijk beperken en de jeuk verlichten. Het lost echter het tekort aan de binnenkant niet op. Zolang de vetvertering intern niet hersteld is, zal de schilfering blijven terugkeren.
Welke invloed heeft stress op de pancreas en mijn huid?
Stress stimuleert het overlevingsmechanisme van ons lichaam, wat resulteert in een stop van de bloedtoevoer naar de spijsverteringsorganen. De productie van pancreassappen daalt hierdoor drastisch, wat de vetvertering blokkeert en direct een fysiologische eczeemopflakkering kan veroorzaken.
Geraadpleegde Bronnen
- Maag Lever Darm Stichting (MLDS): wetenschappelijke inzichten over exocriene pancreasinsufficiëntie en de fysiologische gevolgen voor de malabsorptie van vetten.
- Journal of Dermatological Science: onderzoek naar de fysiologische rol van lipiden en vetoplosbare vitamines bij het in stand houden van de opperhuidbarrière.
- European Journal of Gastroenterology en hepatology: studie naar de fysiologische interactie tussen spijsverteringsenzymen, darmgezondheid en inflammatoire huidaandoeningen (Gut-Skin Axis).
Disclaimer: De informatie op Leef Nu Gezonder is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden. Raadpleeg bij aanhoudende klachten je huisarts.