Meer dan de helft van de meer dan 500.000 langdurig zieken in ons land is arbeidsongeschikt verklaard tot aan hun pensioen.
Dat meldt De Tijd op basis van gegevens van het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (RIZIV).
Het RIZIV en de ziekenfondsen nodigen geleidelijk aan mensen uit die als “permanent” arbeidsongeschikt zijn verklaard, maar mogelijk toch weer aan het werk kunnen.
Eind 2023 waren er precies 526.507 langdurig zieken, oftewel mensen die langer dan een jaar arbeidsongeschikt zijn, en dat was een absoluut recordaantal.
De totale kosten van hun uitkeringen bedragen meer dan 9 miljard euro. Uit cijfers blijkt dat een aanzienlijk deel van hen een uitkering ontvangt tot aan hun pensioen.
‘Invaliditeit verminderen’
“De afgelopen 15 jaar werden steeds meer mensen “permanent” arbeidsongeschiktheid verklaard”, klinkt het bij vicepremier en federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit).
Die beslissing neemt het RIZIV als er “geen enkele beterschap of vooruitgang op gezondheidsvlak” is en het daardoor voor mensen “onmogelijk” is om ooit nog te werken.
Die invaliditeit kan wel nog opnieuw geëvalueerd worden door het RIZIV of de adviserend arts van het ziekenfonds.
Van de ruim 500.000 Belgen die thuis zaten in 2023, zit 55 procent van hen in die situatie: 289.397 langdurig zieken. Een lichte daling, want in 2021 was het nog 60 procent.
‘Totaal onaanvaardbaar’ zegt minister Vandenbroucke
“Dat zoveel mensen de afgelopen 15 jaar tot aan hun pensioen arbeidsongeschikt zijn verklaard is totaal onaanvaardbaar”, vindt de minister.
“We willen vooral mensen terug aan het werk die dat nog kunnen”.
Maximaal vijf jaar arbeidsongeschikt
Sinds 1 juli 2024 is de wetgeving gewijzigd. Mensen kunnen voortaan, afhankelijk van hun ziekte maximaal tot vijf jaar arbeidsongeschikt worden verklaard.
Enkel in het geval van heel specifieke en ernstige aandoeningen zoals dementie, verlamming of een vergevorderde kanker, is een permanente arbeidsongeschiktheid mogelijk.
Bij andere uitzonderingen moeten minstens een arts en een paramedicus of een tweede arts de permanente ongeschiktheid controleren voor het RIZIV die toekent.
“Natuurlijk is het niet de bedoeling dat bijvoorbeeld mensen met dementie weer naar de adviserend arts moeten gaan”, aldus de minister.
“Maar onze arbeidsmarkt, de toegankelijkheid van jobs, de hulpmiddelen, en ook de medische wetenschap evolueren.
Mensen die 10 jaar geleden misschien geen vooruitzicht hadden op mogelijk werk, kunnen dat hierdoor wel weer hebben. We willen vooral mensen terug aan het werk helpen die dat nog kunnen”.
Langdurige ziekten worden opnieuw geëvalueerd
Daarom nodigen de ziekenfondsen sommige langdurige zieken die vóór de hervorming permanent arbeidsongeschikt werden verklaard, maar die dat misschien niet zouden zijn binnen de nieuwe regelgeving, opnieuw uit voor een evaluatie.
Het RIZIV zal ook een jaarlijkse steekproef nemen van specifieke dossiers om de kwaliteit bij de ziekenfondsen te garanderen.
Dat zijn dossiers van mensen met een aandoening die niet op de lijst staat, of jonger dan 40 jaar en met een psychische stoornis.